Unuz kəndi Astara şəhərindən 27 km cənub-qərb istiqamətində, İranla sərhəddə yerləşir. Kəndin ərazisi Hirkan Milli Parkına daxildir [3].
Azərbaycanda Stalin repressiyaları dövründə Unuz kəndi ilə yanaşı, Anbaran, Baxçalı, Armudu, Çayağzı, Təngərov, Növüştərü, Dilmədi və Siyov kəndlərində yaşayan adamlar Azərbaycanın digər bölgələrinə və keçmiş SSRİ-nin müəyyən ərazilərinə köçürülüblər. Əhalinin bu kəndlərdən köçmə prosesi 27 yanvar 1953-cü ildə başlanıb, həmin il 7 martda isə sona çatıb. Həmin sakinlər Salyanın Sarvan, Qaraqaşlı kəndlərinə və Zaqatalanın bəzi yaşayış məntəqələrinə köçürülüblər. Buna bəhanə kimi isə sovet hakimiyyəti burada yaşayanların İrana tez-tez getmələrini qeyd edib.
Unuz kəndinin sakini olmuş Məmməd Şirinovun sözlərinə əsasən, kənddən köçəndə onun 14 yaşı olub. Onun dediklərinə görə, artıq 1947-ci ildən sərhəd boyunca yaşayanlar başqa yerlərə köçürülməyə başlamışdılar [2].
Unuz kəndində anadan olmuş, İkinci Dünya müharibəsi iştirakçısı Sərvəz Tağverdiyevin sözlərinə görə, müharibədən sonra evə qayıtdıqda onu sovet hakimiyyəti bir müddət sonra əsassız ittihamlarla 5 illik həbs edib. Azadlığa buraxıldığı zaman isə Stalinin əmrinə əsasən, Sərvəz Tağverdiyev və Unuz kəndinin digər sakinləri İran sərhədindən kənar kəndlərə yerləşdiriliblər [5].
1956-cı ildə İranla sərhəd olan yaşayış məntəqələrinin sakinlərinə öz kəndlərinə qayıtmalarına icazə verilib. Buna baxmayaraq, sovet hakimiyyəti onların öz doğma kəndlərinə qayıtmasına maneələr yaradırdı. Azərbaycan müstəqillik qazanandan sonra həmin yerlərə bir neçə ailə köçür, sovxoz yaradılır.
Tarixçi Tarif Əliyevin sözlərinə görə, 1828-ci ildə imzalanan Türkmənçay müqaviləsindən sonra sərhəd Astara çayı üzrə müəyyənləşdirilmişdir. Bu səbəbdən bir çox kəndlərin sakinləri həmin vaxt başqa yerlərə köçürülmüşdülər.
Unuz kəndinin əhalisi, əsasən, heyvandarlıq və taxılçılıqla məşğuldur [2]. 1915-ci ilə aid olan siyahıyaalınma məlumatına görə, Unuz kəndində 87 nəfərin yaşadığı qeyd olunub [1]. “İctimai TV”nin 2021-ci ildə olan məlumatında bu kənddə 254 nəfərin yaşadığı göstərilib [4].
Ədəbiyyat:
