Şahşəhid ziyarətgahı Lənkəran rayonunun Vilvan kəndi ərazisində, Bakı-Astara magistral şose yolunun sol tərəfində, yolun kənarında yerləşir. Ocağın yaranma tarixi məlum deyil. Yerli əhali tərəfindən ziyarətgah “Şahi şəhidon” kimi də adlandırılır [1].
Tarixçilər İdris Cəfərov və Etibar Əhədov ocaq haqqında yazıblar: “Vaxtilə bu ərazidə Şəlimson adlı şəhər (Şəhristan) mövcud olmuşdur. Şahşəhid ocağı da Şəlimsonla əlaqələndirilir. Deyilənə görə, Şəlimsona hücum etmiş Qacar tayfalarına qarşı şah başda olmaqla şəlimsonlular mərdliklə vuruşmuşlar. Qüvvələrin qeyri-bərabər olduğu döyüşlərin birində Şəlimson şahı həlak olmuşdur. Şəlimson şahının öldürüldüyü zaman insanlar qışqıraraq “şah şəhid be!” demişlər. “Şah şəhid be!” talış dilində “Şah şəhid oldu!” deməkdir. Doğma yurdunun azadlığı uğrunda şəhid olmuş şah və onun döyüşçüləri burada dəfn olunduğundan yerli sakinlər bu ərazini “Şahşəhid” adlandırmaqla ziyarətgaha çevirmişlər” [2].
Yazıçı Aqşin Mistanlının sözlərinə görə, “Şahi Şəhidon” sözü farsca “Şah-e şəhidan” kimi mövcud olub və “Şəhidlərin şahı” mənasını verir [1].
Lənkəran şəhər sakini Teymur adlı xeyriyyəçinin şəxsi vəsaiti hesabına ocaqda şərq memarlıq üslubunda məqbərə inşa edilmişdir [2].
Ədəbiyyat:
