- 1984-cü ildə Lerik rayonunda doğulmuşam. 2001-ci ildə Azərbaycan Tibb Universitetin müalicə işi fakültəsinə qəbul olmuşam. 2007-ci ildə universiteti bitirib, Rusiyanın Moskva şəhərində urologiya ixtisası üzrə ordinatura təhsili almışam. 2010-cu ildən Lənkəran şəhərində həkim-uroloq kimi çalışıram.

- Uroloq olmağa necə qərar verdiniz?

- 5-ci kursda oxuyarkən uroloji xəstəliklərlə tanış olduq. Həmin vaxtdan uroloq olmaq həvəsi yarandı.

- Urologiyanın müalicə metodları haqqında nə deyə bilərsiniz?

- Tibbin bütün sahələri kimi urologiya da daima inkişaf edir. Yeni dərman vasitələrinin, müasir müalicə metodlarının tətbiqi xəstələrin daha tez sağlam həyata qovuşmalarına zəmin yaradır.

- Müalicə zamanı hansı texnikalardan istifadə edirsiniz? Hər hansı bir xüsusi metodunuz varmı?

- Müasir urologiyada lazer, endoskopik əməliyyatlardan daha çox istifadə edirik. Bu növ əməliyyatlar xəstələrin daha tez sağalmasına, əməliyyatların qansız və kəsiksiz aparılmasına kömək edir. Endoskopik aparatların urologiyada istifadəsindən sonra açıq kəsiklə aparılan əməliyyatların sayı kəskin azalıb.

- Uroloji xəstəliklərin müalicəsi ilə bağlı ümumi yanlış anlayışlar varmı? İnsanlar nə vaxt uroloqa müraciət etməlidir?

- Böyrək sancısı zamanı xəstələrə çoxlu maye qəbul etdirmək, temperaturu olan xəstəyə antibiotik təyin etmək və damardaxili infuziyalardan istifadə qəti qadağandır.

- Cənub bölgəsində çalışırsınız. Burada ən çox rast gəldiyiniz xəstəliklər hansılardır?

- Biz cənub zonası olaraq böyrək daşı xəstəliklərinin endemik zonasında yaşayırıq. Buna görə də müraciət edən xəstələrin əksəriyyəti böyrək daşı xəstələridir.

- Bu sahənin nə kimi problemləri var?

- Bütün sahələrdə olduğu kimi qeyri-profil həkimlərin xəstələrə yuxarıda qeyd etdiyim məsləhətləri verib, ciddi ağırlaşmalara səbəb olmalarıdır.

- Son zamanlar hansı uroloji problemlər yayılıb?

- Qış fəsli olduğuna görə hazırda soyuqlarla əlaqəli iltihabi xəstəliklər çoxalıb. Yaşlı xəstələrdə prostat adenomalarının fəsadları artıb.

- Uroloji problemlərə daha çox qadınlar, yoxsa kişilər arasında rast gəlinir?

- Ümumi statistikaya nəzər yetirəndə kişilərdə daş xəstəlikləri qadınlara nisbətdə çoxdur.

- Uroloji problemlərə uşaqlar arasında da rast gəlinirmi?

- Əlbəttə, uşaqlarda uroloji xəstəliklərə anadangəlmə və qazanılmış olduğuna görə daha çox rast gəlinir. Uşaqlar şikayətlərini düzgün deyə bilmədiklərinə görə daha gec həkimə müraciət edirlər.

Valideynlərdən xahişim budur ki, 18 yaşına qədər uşaqlar ağrıdan şikayət edirlərsə, 3 saatdan gec olmayaraq onları həkimə göstərsinlər. Bizə vaxtında müraciət edən hələ olmayıb.

- Deyilənə görə, prostat vəzi xərçəngi son illər daha çox yayılıb. Bu, doğrudurmu? Bu xəstəliyi hansı əlamətlərdən təyin etmək olar?

- Xərçəng vaxtında aşkar edilərsə, sağalan xəstəlikdir. TƏBİB-in nəzdində olan bütün xəstəxanalarda prostat xərçənginin ilkin diaqnostik göstəricisi olan PSA analizini tam sığorta ilə vermək olar. 55 yaşından yuxarı kişilər hər 6 aydan bir bu analizi versə, prostat xərçəngin vaxtında aşkar etmək olar. Vaxtında aşkar olunan prostat xərçəngi tam sağalan bir xəstəlikdir.

- Bəs qadınlar arasında hansı uroloji problemlərlə bağlı müraciətlər var?

- Qadınlar arasında uroloji xəstəliklərdən böyrəyin iltihabi xəstəliklərinə, pielonefritə kişilərə nisbətən daha çox rast gəlinir. Pielonefrit vaxtında düzgün müalicə olunmadıqda xroniki pielonefritə, böyrək büzüşməsinə və dializə gətirib çıxara bilər.

- Qadınlarda sistitə daha çox hansı yaş aralığında rast gəlinir?

- Qadınlarda sistitə əvvəllər 18-30 yaşlarında rast gəlinirdisə, indi daha erkən yaşlarda sistitin ən ağır hemorafik qanlı formalarına rast gəlirəm. Sistitin müalicəsi antibiotiklərin böyük dozası yox, düzgün profilaktika tədbirlərinin aparılmasıdır.

- Xərçəng diaqnozu qoyulan uşaq və gənc xəstələriniz olubmu?

- 10 il bundan əvvəl 22 yaşlı xəstəm vardır. Böyrəyindən daş düşürdü, daşa görə xəstəni əməliyyata götürmüşdüm. Endoskopik yolla böyrəyə daxil olmaq üçün sidik kisəsindən keçməlisən. Sidik kisəsində çox kiçik ölçülü xərçəng prosesini aşkarladım. O xəstədən daş düşməsəydi, xərçəng prosesi vaxtında aşkarlanmasaydı, çox pis olardı. O xəstə həmən vaxt xərçəngə görə də əməliyyat olundu, indi dostlarımın arasındadır. Heç bir problemi yoxdur.

- Faiz etibarilə kişi, yoxsa qadın sonsuzluqları çoxdur?

- Biz daha çox kişilərlə çalışdığımıza görə əksərən kişi sonsuzluğuna rast gəlirik. Uşaqların sağlam olması üçün 2 yaşına qədər həkim müayinəsindən keçirilməlidir. Uşaqlarda olan problemlər vaxtında həll edilsə, gələcəkdə sonsuzluq problemlərinə rast gəlinməz.

Nəzrin Vahid