Astaralı tarixçi və şərqşünas alim Ziya Bünyadov 21 dekabr 1923-cü ildə Astara şəhərində anadan olub.
Bünyadov 1941-ci ildə Böyük Vətən müharibəsinə yollanıb. Həmin ildən müharibənin sonuna qədər o, rota komandiri vəzifəsini tutub. Bünyadov müharibədə Qafqaz, həmçinin Ukrayna, Moldova, Belarus, Polşa uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşub. Bundan əlavə, o, Berlin Strateji Hücum əməliyyatında iştirak edib [4].
Bünyadov haqqında 1942-ci ildə “Qırmızı ulduz” jurnalında yazılıb: “Pələng kimi sürətli kəşfiyyatçı Ziya Bünyadov inanılmaz şəraitdə düşmənin sayı, silah-sursat və yeri barədə dəqiq məlumat verə bilirdi” [3].
O, 1945-ci ilin yanvarında 123-cü cərimə rotasına komandir vəzifəsinə təyin olunub. Cərimə rotası, adətən, ən təhlükəli və məsuliyyətli əməliyyatlara göndərilirdi [4].
Visla-Oder əməliyyatı zamanı, 14 yanvar 1945-ci ildə Bünyadov başda olmaqla, rota Pilitsa çayının üzərində olan körpünü tutub, Palçev (Polşanın Varka şəhərindən 6 km aralıda) yaşayış məntəqəsinə kömək üçün gələnləri gözləyərək, ərazini öz nəzarəti altında saxlayıb [1]. Həmin zaman Ziya Bünyadovun əlahiddə ordu rotası su həddini birinci keçənlərdən olub. Bu əməliyyat zamanı o, öz döyüşçüləri ilə birgə 160 düşmən əsgərini məhv edib, 45 faşisti mühasirəyə alıb [2]. Bundan əlavə, rota 5 minaatan silah, 3 top və bir çox başqa hərbi sursat ələ keçirib. Bu səbəbdən 22 yaşlı Ziya Bünyadov 27 fevral 1945-ci ildə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülüb [1].
Daha sonra Bünyadov Berlin uğrunda gedən əlbəyaxa döyüşlərdə vuruşub [4]. Berlin Strateji Hücum əməliyyatı zamanı öz rotası ilə birgə Ziya Bünyadov 100-ə yaxın əsgəri məhv edib, 70 faşisti mühasirəyə alıb. Bu döyüşdəki nailiyyətlərinə görə, o, 18 may 1945-ci ildə “Qırmızı Bayraq” ordeni ilə təltif edilib [3].
Müharibə zamanı Bünyadov bir neçə dəfə ağır yaralanıb kontuziya alsa da, döyüş bölgəsini tərk etməyib. Böyük Vətən müharibəsi dövründə onun başına girmiş şüşə parçasının 30 il sonra çıxarılmasına baxmayaraq, ömrünün sonuna kimi baş ağrılarından qurtula bilməyib [4].
Böyük Vətən müharibəsi illərində o, “Qafqazın müdafiəsinə görə”, “Almaniya üzərində qələbəyə görə”, “Berlinin alınmasına görə” medalları və digər mükafatlarla təltif edilib [3].
Ədəbiyyat:
