Hər il Azərbaycan daxili tələbatı ödəmək üçün ərzaq məhsullarının idxalına milyonlarla dollar vəsait xərcləyir. Ən çox vəsait xərclənən məhsullar içərisində kərə yağı da üstünlük təşkil edir. Bu məhsulun qiyməti isə sürətlə artır. Hər ay böyük miqdarda valyuta xaricə axır. Məsələn, bu ilin yanvar-fevral aylarında Azərbaycana 5 338 ton kərə yağı və süddən hazırlanmış digər yağlar idxal edilib. Dövlət Gömrük Komitəsinin hesabatına görə, bu həcmdə yağın dəyəri 36 milyon 843 min ABŞ dolları təşkil edib. Bunlar ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə həcm baxımından 2 370 ton (79.8%), dəyər baxımından isə 21 milyon 287 min ABŞ dolları (2.4 dəfə) çoxdur.
Bəs, görəsən, kərə yağının qiymətinin sürətlə artmasının səbəb nədir? İdxaldan asılılığı azaltmaq üçün nə etmək lazımdır?
Mövzu ilə bağlı Bakuplus.az-a açıqlama verən iqtisadçı-ekspert Asif İbrahimlinin sözlərinə görə, bizim mətbəximizdə yağlı yeməklər üstünlük təşkil edir:
“Mətbəximizdə istifadə etdiyimiz yağ növü günəbaxan yağı və ya kərə yağıdır. Kərə yağı xüsusilə çox istifadə edirik. Buna görə də bizim istehlakımız kərə yağında yüksək olur. Dünya ölkələrində süd məhsulları ya ailə təsərrüfatları hesabına, ya da sənaye üsulu ilə istehsal olunur.
Azərbaycanda da, təəssüflər olsun ki, bu məsələlərdə hər ikisində problem var. Buna görə bir sıra təhlillərin aparılması lazımdır”.
A.İbrahimli qeyd edib ki, sənaye üsulu ilə istehsal ümumilikdə maksimum 20 faiz təşkil edir:
“Bu da çox azdır. Bilirsiniz ki, biz özümüz hər zaman ölkədə istehsal etdiyimiz ilə yanaşı balansı yaratmaq üçün xarici ölkələrdən ixrac edirdik. Bu tip məhsulları idxal etdiyimiz ölkələr Belarus, Rusiya və Ukrayna idi ki, son adı çəkiləın iki dövlət arasında müharibə gedir. Bu, ölkəmizdə də qiymətlər təsirini göstərir. Ukraynadan idxal edilməsində müəyyən problemlər var.
Rusiya da müharibə edən ölkədir. Resursların bir çoxunu müharibəyə cəlb edib. İqtisadiyyat təbii ki, bundan təsirlənir.
Düşünürəm ki, vəziyyətin yaxşılaşdırılması üçün istehsal müəssisələrinin sayı artırılmalıdır, heyvandarlıq inkişaf etdirilməlidir, süd emalı müəssisələrinin sayı çoxaldılmalıdır. Biz Azərbaycanda daha ucuz qiymətə bu məhsulları əldə edə bilərik”.
“Ümumiyyətlə, idxaldan asılılıq kəskin asılılıq ilbəil artır. Bu, bizim ümumi qida təhlükəsizliyimizə konkret olaraq təhdiddir. Bununla bağlı tədbirlər görülməlidir.
Regionlarda, xüsusi ilə hökumət tərəfindən təyin edilən bu sahəyə cavabdeh şəxslər bununla bağlı birbaşa göstəriş almalıdırlar. Onların fəaliyyətinə nəzarət. edilməlidir. Düşünürəm bizim potensialımız var ki, idxalçı ölkədən ixracatçı ölkəyə çevrilək”, – A.İbrahimli əlavə edib.
Nəzrin Vahid
