Mirzə Ağəli Mirzə Əziz oğlu Əliyev 1878-ci ildə Lənkəran şəhərində anadan olub.
Əliyev ilk təhsilini şair Mirzə İsmayıl Qasirdən və atası Mirzə Əzizdən alıb. O, ərəb, fars, türk dillərini bilirdi [1].
Mirzə Ağəli Əliyev 1907-ci ildə Lənkəranda ikidərəcəli “Behcət” məktəbi açılarkən orada müdir kimi çalışıb. O, bu məktəbə maarifçilər Teymur bəy Bayraməlibəyovu və Mirzə İshaq Möhsümzadəni dəvət edib. Əliyev 1931-ci ildə müəllimlərin II qurultayına nümayəndə seçilib [1].
O, Cəlil Məmmədquluzadənin dostu olmuş, Lənkəran şəhər məktəbində fəaliyyətinin ilk ilində Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, tank qoşunları general-mayoru Həzi Aslanova dərs demişdir [3].
Şərqşünas alim Miller Boris Vsevolodoviç Lənkəranda tədqiqat işləri aparanda Mirzə Ağəli Əliyev onun köməkçilərindən biri olub [2].
Lənkərandakı ilk xalq muzeyinin açılması və fəaliyyəti onun adı ilə bağlıdır. Mirzə Ağəli Əliyev muzeyi zənginləşdirmək üçün daim axtarışlar aparıb, Moskva, Sankt-Peterburq və Bakının müxtəlif muzeyləri ilə əlaqə saxlayaraq onlardan yardım istəyib. Bu işdə ona yaxın dostu Miller kömək edib. 1978-ci ildə Lənkəran Şəhər Diyarşünaslıq Muzeyinə Mirzə Ağaəli Əliyevin adı verilib.
Əliyev Hindistanın Kəlküttə şəhərində çıxan “Həblül-mətin” (Qırılmaz kəndir), Misirdə nəşr edilən “Cehrənüma”, İranda buraxılan “Nasiri”, Tiflisdə nəşr olunan “Şərqi-rus”, Bağçasarayda “Tərcüman” qəzetləri və “Molla Nəsrəddin”in müxbiri olub. “Molla Nəsrəddin” jurnalında “Qardaşoğlu” və “Sarsaqqulu” imzaları ilə yazırdı. Sonralar Əliyev “Siə Toloş” qəzetində də işləyib [1]. O, 1920-ci ildə Lənkəranda savad kurslarının müdiri olub, sonralar ilk sovet məktəblərinin təşkilində iştirak edib [2].
Mirzə Ağəli Mirzə Əziz oğlu Əliyev 13 yanvar 1941-ci ildə Lənkəran şəhərində vəfat edib, Böyük bazar qəbiristanlığında dəfn olunub [1]. Onun şəxsi arxivindəki bir çox materiallar, fotoşəkillər, əlyazmalar hazırda Lənkəran Diyarşünaslıq Muzeyində saxlanılır. Digər əşyaları, məqalə və şeir kitabları və müxtəlif tədbirlər zamanı çəkilmiş fotoşəkillər nəvəsi Fərhad müəllim tərəfindən qorunub saxlanılır [3].
Ədəbiyyat:
