“Zange yarım” mahnısı talış xalqının folklor nümunəsidir. Bu mahnını əkin-biçin işləri ilə məşğul olarkən oxuyublar. Cənub bölgəsində yerli əhalinin keçmişdə keçirdiyi, indi isə unudulmuş bir bayramın olduğundan xəbər verir. Mahnının sözləri məhz bu bayramda icra olunan mərasimləri özündə əks edir. Əkin-biçin nəğmələrində qorunub saxlanılan bu mərasimlərin təsviri mahnının qədimliyini sübut edir.
Talışca “zange” (zanq) sözü “ay işığının suda əksi” mənasını verir. Talış qadınları bir zamanlar öz həyat yoldaşları üçün oruc tuturdular. Ayın suyun üzərində əksi görünəndə isə onlar bayram edib, oruclarını açardılar. Mahnının mətnində bu adət də göstərilir [3].
İlk dəfə “Zange yarım” mahnısı 1960-cı illərdə müğənni SSRİ-nin Xalq artisti Rəşid Behbudov tərəfindən ifa edilib [1]. Mahnının sözləri şair Heydər Əşrəfov tərəfindən yazılıb. “Zange yarım” mahnısı qadınlar tərəfindən ifa olunduğuna görə, mətndə bəzi dəyişikliklər edilib.
Mahnı ilə bağlı araşdırmaları tarixçi Rəzzaq Xansıvo edib [3]. Bu mahnı radionun qızıl fonduna daxildir [2].
2016-cı ildə Faiq Ağayev “Zange yarım” talış xalq mahnısını yeni versiyada ifa edib [3].
Ədəbiyyat:
