Əkbərxan Mir Qasımbəy oğlu Talışinski 1885-ci ildə Masallı rayonunun indiki Ərkivan qəsəbəsində anadan olub.
Talışinski ilk təhsilini Ərkivanda aldıqdan sonra Lənkəran şəhərinə gedərək, buradakı rus məktəbində təhsil alıb. Lənkəran şəhərində oxuyan zaman Əkbərxana Mirzə İsmayıl Qasir və Teymur bəy Bayraməlibəyov dərs deyiblər. Əkbərxan Talışinski təhsilini bitirdikdən sonra Şamaxı və İsmayıllıda rus dili və ədəbiyyat müəllimi kimi işləyib.
Əkbərxan Talışinski hələ Lənkəranda oxuyan zaman teatra maraq göstərirdi. O, Orta Asiyada yaşayarkən bir çox teatr tamaşalarını səhnələşdirmiş, rejissor və aktyor kimi işləmişdir. 1913-cü ildə Aşqabadda Talışinski yerli həvəskarların iştirakı ilə “Yaman qardaş” dramında oynayıb [1].
Əkbərxan Talışinskinin Orta Asiyada, xüsusilə Özbəkistanda xalq teatrının inkişafında böyük rolu olub. O, yerli həvəskarlarla məktəb və maarif işlərində, yoxsullara kömək və digər xeyriyyə məqsədləri ilə çox sayda tamaşalar hazırlayırdı.
Talışinski 1917-1920-ci illərdə Orta Asiyada olarkən buradakı inqilabi fəaliyyətə qoşulur. O, Daşkənd, Aşqabad, Kokand, Nəməngan şəhərlərində olan bolşeviklərlə yaxından əlaqə yaradır. Əkbərxan Talışinskinin 1919-cu ildə Daşkənddə təşkil etdiyi “Qafqaz və Azərbaycan türkləri kommunist bolşeviklərinin Daşkənd təşkilatı”nda 150 nəfərdən artıq azərbaycanlı var idi. O, 1919-cu ilin sentyabr ayında Zakaspi vilayəti inqilab komitəsinin sədri təyin edilib. Talışinski Azərbaycanda da sovet hakimiyyəti uğrunda gedən mübarizədə iştirak edib. O, ictimai-siyasi xadim Nəriman Nərimanovla şəxsən tanış idi [2].
1920-ci illərdə Əkbərxan Talışinskinin köməyi ilə indiki Ərkivan qəsəbəsində ilk ibtidai məktəb açılmışdır. Burada məktəb binası istifadəyə verilənədək təhsil müəssisəsi yerli sakinlərin evlərində fəaliyyət göstərirdi [3].
Talışinski repressiya dövründə “nərimanovçuluqda” və millətçilikdə təqsirləndirilərək partiyadan çıxarılıb. Lakin sonradan bəraət alıb və ömrünün sonuna kimi Bakı şəhərində yaşayıb [2].
Əkbərxan Talışinski 1962-ci ildə vəfat edib və Ərkivan qəsəbəsində dəfn olunub [1].
Ədəbiyyat:
