top
Ən çox ziyarət olunan türbələrdən biri - XIV əsrə aid Abi-Dərdə
04 fevral 2025, 06:11
- +

Ən çox ziyarət olunan türbələrdən biri - XIV əsrə aid Abi-Dərdə

Abi-Dərdə Yardımlı rayonunun Ərus, Ləzran və Ərsilə kəndləri arasında, Ərsilə kəndinə məxsus açıq ərazidə yerləşir. Türbə Abuzərə, Abudərzə, Abidərzə, Abazərdə, Abuzərə və Abidərdə adları ilə də tanınır. Yerli sakinlər isə türbəni daha çox Abi-Dərdə (Abidərdə) adlandırır. Abi-Dərdə türbəsi dairəvi quruluşlu olmaqla bişmiş kərpiclə hörülüb və günbəzlə örtülüb. Türbənin arxasında hamar sahədə torpaq içərisində itib batmış köhnə qəbiristanlıq da mövcuddur.

Türbənin içərisindəki məzarın baş tərəfində yarı sınmış daşın üzərində bütöv olmayan ərəb qrafikalı yazı həkk edilib.

Türbənin kitabəsi olmadığından məzardakı şəxsin kimliyi və türbənin tikilmə tarixi haqqında dəqiq məlumat yoxdur. Səidəli Kazımbəyoğlu Abi-Dərdə türbəsində uyuyan şəxsin Məhəmməd peyğəmbərin ən yaxın adamlarından biri olduğunu qeyd edib. O, türbə haqqında məlumat verərkən yazıb: “Peyğəmbərlərin sonuncusu Həzrət Məhəmmədin dörd yüz yeddi nəfər olan nəcib və məşhur əshabələrindən biri də Əbudərdə adlı müqəddəs ruhlu bir şəxsdir. Onun dəfn olunduğu məqbərə Ucarud mahalının Ərsilə kəndində (indiki Yardımlı rayonunun ərazisi) yerləşir. İndiki dövlətin yüksək rütbəli adamları həmin məkanın adını dəyişib Üçtuği-Sefidəşt adlandırmışdılar (əsər 1869-cu ildə yazılıb). O, ətrafda yaşayan əhalinin bu müqəddəs məqbərəyə çox böyük inamları var” (“Səidiyyə”. B., 2005, səh.81).Tarix üzrə fəlsəfə doktoru Mirnağı Nəzərlinin qənaətinə görə, türbədə dəfn olunan şəxs dördüncü rəşidi xəlifəsi Əli ibn Əbu Talibin səhabələrindən biri olan Əbu Dərdaildir (adı qeyd olunan kitab, səh.88). Tədqiqatçı-jurnalist Gülməmməd Məmmədzadə abidənin X-XI əsrlərdə yaşamış Ərdəbilin ən böyük sufi mütəfəkkiri, təriqət şeyxi, Azərbaycan filosof və səyyahı Əbu Zürə Əbdülvahab ibn Mühəmmədə məxsus olduğunu söyləmişdi (Bilal Alarlı. Viləşçayı boyunca. C., 2015, səh.39).

2008-ci ilin yayında Yardımlı rayonu ərazisində arxeoloji tədqiqatlar zamanı ekspedisiya üzvləri Abi-Dərdə türbəsini XIII-XIV əsrlərə aid ediblər.

Türbə ilkin forması saxlanmaqla 1985 və 2000-ci illərdə təmir olunub. Yardımlı şəhər sakini Hacı Sabir İsmayılovun şəxsi vəsaiti hesabına 2011-ci ildə ziyarətgahın yanında istirahət otağı və 17 metr uzunluğunda məscid tikilib və ən çox ziyarət olunan türbələrdən biridir. Buraya müxtəlif yerlərdən insanlar ziyarətə gəlir.

Abi-Dərdə türbəsi 4471 inventar sayı ilə XIV əsrə aid yerli əhəmiyyətli memarlıq abidəsi kimi dövlət qeydiyyatına alınaraq mühafizə olunur.

Son xəbərlər

İqtisadiyyat
Dünən, 17:24

Azərbaycanda elektron siqaret qadağası təsdiqlənib

Cəmiyyət
Dünən, 15:18

Azərbaycana rənglənmiş portağallar da gətirilib

Bütün xəbərlər
Dünən, 14:37

Salyanda iki azyaşlıya qarşı əxlaqsızlıq edən kişiyə HÖKM

Bütün xəbərlər
Dünən, 13:36

Sabah hava necə olacaq? - PROQNOZ

Bütün xəbərlər
Dünən, 12:28

Məscidlərdə vakant vəzifələrin üçün müsahibə elan edilib

Bütün xəbərlər
Dünən, 11:25

Salyandan olan rəis müavini faciəli şəkildə ölüb

Bütün xəbərlər
Dünən, 10:31

Saatlıda qəza: piyada öldü

Bütün xəbərlər
Dünən, 09:22

Magistraturaya sənəd qəbulu başa çatır

İdman
24 yanvar 2026, 17:30

"Qazandığımı investisiya etmişəm, amma bunu hansı sahəyə yatırdığımı deməyəcəyəm" - Cəbrayıl Həsənov

Bütün xəbərlər
24 yanvar 2026, 16:41

İmişlidə qəza: 4 nəfər xəsarət alıb

Bütün xəbərlər
24 yanvar 2026, 15:45

Neftçalada qəza: Azyaşlı ölüb

Bütün xəbərlər
24 yanvar 2026, 14:36

FHN-in Cənub Regional Mərkəzi təlim keçirib

Bütün xəbərlər
24 yanvar 2026, 12:37

Bazar gününün hava proqnozu açıqlanıb

Bütün xəbərlər
24 yanvar 2026, 11:31

BDYPİ sürcülərə xəbərdarlıq etdi

Bütün xəbərlər
24 yanvar 2026, 10:30

Lənkəranda təhlükə: Sahibsiz itlər sakinlərə hücum edir

Bütün xəbərlər
24 yanvar 2026, 09:23

Bıçaqladığını boynuna aldı, sonra psixi problemi olduğunu dedi — Lənkəranda quldurluq

Bütün xəbərlər
23 yanvar 2026, 16:43

Salto vurmaqda ittiham edib döydü – Cəlilabadda hadisə

Bütün xəbərlər
23 yanvar 2026, 15:45

Bir ildə erkən evliliyə cəhdlə bağlı 28 nəfər cinayət məsuliyyətinə cəlb olunub

Bütün xəbərlər
23 yanvar 2026, 14:39

Sabah şaxta olacaq - PROQNOZ

Faydalı
23 yanvar 2026, 13:45

Təhsil tələbə kreditindən yararlanmaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ

Bütün xəbərlər
23 yanvar 2026, 12:27

XTQ-nin 19 yaşlı qəhrəman şəhidi

Faydalı
23 yanvar 2026, 11:28

Boradigahda keçilməz küçə - Yağış suları həyətləri basır

Bütün xəbərlər
23 yanvar 2026, 10:28

Lənkəranda evin damından yıxılan kişi 16 gün sonra ölüb

Bütün xəbərlər
23 yanvar 2026, 09:12

Lerikli şəhidimizin doğum günüdür

Oxşar xəbərlər