top
Ən çox ziyarət olunan türbələrdən biri - XIV əsrə aid Abi-Dərdə
04 fevral 2025, 06:11
- +

Ən çox ziyarət olunan türbələrdən biri - XIV əsrə aid Abi-Dərdə

Abi-Dərdə Yardımlı rayonunun Ərus, Ləzran və Ərsilə kəndləri arasında, Ərsilə kəndinə məxsus açıq ərazidə yerləşir. Türbə Abuzərə, Abudərzə, Abidərzə, Abazərdə, Abuzərə və Abidərdə adları ilə də tanınır. Yerli sakinlər isə türbəni daha çox Abi-Dərdə (Abidərdə) adlandırır. Abi-Dərdə türbəsi dairəvi quruluşlu olmaqla bişmiş kərpiclə hörülüb və günbəzlə örtülüb. Türbənin arxasında hamar sahədə torpaq içərisində itib batmış köhnə qəbiristanlıq da mövcuddur.

Türbənin içərisindəki məzarın baş tərəfində yarı sınmış daşın üzərində bütöv olmayan ərəb qrafikalı yazı həkk edilib.

Türbənin kitabəsi olmadığından məzardakı şəxsin kimliyi və türbənin tikilmə tarixi haqqında dəqiq məlumat yoxdur. Səidəli Kazımbəyoğlu Abi-Dərdə türbəsində uyuyan şəxsin Məhəmməd peyğəmbərin ən yaxın adamlarından biri olduğunu qeyd edib. O, türbə haqqında məlumat verərkən yazıb: “Peyğəmbərlərin sonuncusu Həzrət Məhəmmədin dörd yüz yeddi nəfər olan nəcib və məşhur əshabələrindən biri də Əbudərdə adlı müqəddəs ruhlu bir şəxsdir. Onun dəfn olunduğu məqbərə Ucarud mahalının Ərsilə kəndində (indiki Yardımlı rayonunun ərazisi) yerləşir. İndiki dövlətin yüksək rütbəli adamları həmin məkanın adını dəyişib Üçtuği-Sefidəşt adlandırmışdılar (əsər 1869-cu ildə yazılıb). O, ətrafda yaşayan əhalinin bu müqəddəs məqbərəyə çox böyük inamları var” (“Səidiyyə”. B., 2005, səh.81).Tarix üzrə fəlsəfə doktoru Mirnağı Nəzərlinin qənaətinə görə, türbədə dəfn olunan şəxs dördüncü rəşidi xəlifəsi Əli ibn Əbu Talibin səhabələrindən biri olan Əbu Dərdaildir (adı qeyd olunan kitab, səh.88). Tədqiqatçı-jurnalist Gülməmməd Məmmədzadə abidənin X-XI əsrlərdə yaşamış Ərdəbilin ən böyük sufi mütəfəkkiri, təriqət şeyxi, Azərbaycan filosof və səyyahı Əbu Zürə Əbdülvahab ibn Mühəmmədə məxsus olduğunu söyləmişdi (Bilal Alarlı. Viləşçayı boyunca. C., 2015, səh.39).

2008-ci ilin yayında Yardımlı rayonu ərazisində arxeoloji tədqiqatlar zamanı ekspedisiya üzvləri Abi-Dərdə türbəsini XIII-XIV əsrlərə aid ediblər.

Türbə ilkin forması saxlanmaqla 1985 və 2000-ci illərdə təmir olunub. Yardımlı şəhər sakini Hacı Sabir İsmayılovun şəxsi vəsaiti hesabına 2011-ci ildə ziyarətgahın yanında istirahət otağı və 17 metr uzunluğunda məscid tikilib və ən çox ziyarət olunan türbələrdən biridir. Buraya müxtəlif yerlərdən insanlar ziyarətə gəlir.

Abi-Dərdə türbəsi 4471 inventar sayı ilə XIV əsrə aid yerli əhəmiyyətli memarlıq abidəsi kimi dövlət qeydiyyatına alınaraq mühafizə olunur.

Son xəbərlər

Bütün xəbərlər
Dünən, 17:26

Coğrafiyaşünas-alim: Cənub bölgəsində meşə örtüyünün azalması ekoloji tarazlığa ciddi təsir göstərir

Cəmiyyət
Dünən, 16:30

Bu müddətdə 227 uşaq anasının soyadı ilə qeydə alınıb

Bütün xəbərlər
Dünən, 15:29

Sabahın hava proqnozu açıqlanıb

Bütün xəbərlər
Dünən, 14:17

Kürdə suyun səviyyəsi yüksəlməkdədir

Bütün xəbərlər
Dünən, 13:34

Qanunsuz saxlanılan silahlar aşkarlanıb

Kriminal
Dünən, 12:25

Gənc oğlanla 14 yaşlı qız evin hamamında zəhərləndi - Biri öldü

Bütün xəbərlər
Dünən, 11:30

Yağıntılı hava davam edir - FAKTİKİ HAVA

Cəmiyyət
Dünən, 10:22

Astaralı şəhidimizin ad günüdür

Kriminal
Dünən, 09:17

7 il əvvəl arvadını öldürən Masallı sakinindən xəbər var

Cəmiyyət
28 aprel 2026, 18:00

5 mindən çox şagird qırmızı kart alıb

Cəmiyyət
28 aprel 2026, 17:50

Şəhiddən qalan SON FOTO: "Onunla hər yerə getdim, bircə şəhidlikdən başqa"

İqtisadiyyat
28 aprel 2026, 16:55

Astarada magistral yolun kənarı zibilliyə çevrilib

Cəmiyyət
28 aprel 2026, 15:45

Yol polisi hava şəraiti ilə bağlı hərəkət iştirakçılarına müraciət edib

Bütün xəbərlər
28 aprel 2026, 14:35

Sabahın havası açıqlanıb

Kriminal
28 aprel 2026, 13:27

Neftçalada reyd keçirilib, qanunsuz yerləşdirilən balıq torları yığışdırılıb

Bütün xəbərlər
28 aprel 2026, 12:11

İmişlidə qadın dəm qazından boğuldu

Kriminal
28 aprel 2026, 11:12

Lerikdə qazinin ölümü ilə nəticələnən hadisənin YENİ DETALLARI

Kriminal
28 aprel 2026, 10:04

Cəlilabadda 13 yaşlı yeniyetməni avtomobil vuraraq öldürüb

Kriminal
28 aprel 2026, 09:00

Alt paltarında gəzən qardaşını 6 bıçaq zərbəsilə öldürdü – Şikayət etdi

Cəmiyyət
28 aprel 2026, 00:06

Görkəmli oftalmoloq alim Zərifə Əliyevanın anadan olmasından 103 il ötür

Siyasət
27 aprel 2026, 17:52

May ayında 14 qeyri-iş günü olacaq

Faydalı
27 aprel 2026, 17:00

Gələn ildən buraxılış imtahanının vaxtına 15 dəqiqə əlavə ediləcək

Bütün xəbərlər
27 aprel 2026, 16:00

Salyanda avtoqəza: Xəsarət alanlar var

Bütün xəbərlər
27 aprel 2026, 15:03

Lerikdə QAZ-66 dərəyə aşdı: 2 ay əvvəl toyu olan gənc ölüb

Oxşar xəbərlər