top
Ən çox ziyarət olunan türbələrdən biri - XIV əsrə aid Abi-Dərdə
04 fevral 2025, 06:11
- +

Ən çox ziyarət olunan türbələrdən biri - XIV əsrə aid Abi-Dərdə

Abi-Dərdə Yardımlı rayonunun Ərus, Ləzran və Ərsilə kəndləri arasında, Ərsilə kəndinə məxsus açıq ərazidə yerləşir. Türbə Abuzərə, Abudərzə, Abidərzə, Abazərdə, Abuzərə və Abidərdə adları ilə də tanınır. Yerli sakinlər isə türbəni daha çox Abi-Dərdə (Abidərdə) adlandırır. Abi-Dərdə türbəsi dairəvi quruluşlu olmaqla bişmiş kərpiclə hörülüb və günbəzlə örtülüb. Türbənin arxasında hamar sahədə torpaq içərisində itib batmış köhnə qəbiristanlıq da mövcuddur.

Türbənin içərisindəki məzarın baş tərəfində yarı sınmış daşın üzərində bütöv olmayan ərəb qrafikalı yazı həkk edilib.

Türbənin kitabəsi olmadığından məzardakı şəxsin kimliyi və türbənin tikilmə tarixi haqqında dəqiq məlumat yoxdur. Səidəli Kazımbəyoğlu Abi-Dərdə türbəsində uyuyan şəxsin Məhəmməd peyğəmbərin ən yaxın adamlarından biri olduğunu qeyd edib. O, türbə haqqında məlumat verərkən yazıb: “Peyğəmbərlərin sonuncusu Həzrət Məhəmmədin dörd yüz yeddi nəfər olan nəcib və məşhur əshabələrindən biri də Əbudərdə adlı müqəddəs ruhlu bir şəxsdir. Onun dəfn olunduğu məqbərə Ucarud mahalının Ərsilə kəndində (indiki Yardımlı rayonunun ərazisi) yerləşir. İndiki dövlətin yüksək rütbəli adamları həmin məkanın adını dəyişib Üçtuği-Sefidəşt adlandırmışdılar (əsər 1869-cu ildə yazılıb). O, ətrafda yaşayan əhalinin bu müqəddəs məqbərəyə çox böyük inamları var” (“Səidiyyə”. B., 2005, səh.81).Tarix üzrə fəlsəfə doktoru Mirnağı Nəzərlinin qənaətinə görə, türbədə dəfn olunan şəxs dördüncü rəşidi xəlifəsi Əli ibn Əbu Talibin səhabələrindən biri olan Əbu Dərdaildir (adı qeyd olunan kitab, səh.88). Tədqiqatçı-jurnalist Gülməmməd Məmmədzadə abidənin X-XI əsrlərdə yaşamış Ərdəbilin ən böyük sufi mütəfəkkiri, təriqət şeyxi, Azərbaycan filosof və səyyahı Əbu Zürə Əbdülvahab ibn Mühəmmədə məxsus olduğunu söyləmişdi (Bilal Alarlı. Viləşçayı boyunca. C., 2015, səh.39).

2008-ci ilin yayında Yardımlı rayonu ərazisində arxeoloji tədqiqatlar zamanı ekspedisiya üzvləri Abi-Dərdə türbəsini XIII-XIV əsrlərə aid ediblər.

Türbə ilkin forması saxlanmaqla 1985 və 2000-ci illərdə təmir olunub. Yardımlı şəhər sakini Hacı Sabir İsmayılovun şəxsi vəsaiti hesabına 2011-ci ildə ziyarətgahın yanında istirahət otağı və 17 metr uzunluğunda məscid tikilib və ən çox ziyarət olunan türbələrdən biridir. Buraya müxtəlif yerlərdən insanlar ziyarətə gəlir.

Abi-Dərdə türbəsi 4471 inventar sayı ilə XIV əsrə aid yerli əhəmiyyətli memarlıq abidəsi kimi dövlət qeydiyyatına alınaraq mühafizə olunur.

Son xəbərlər

Kriminal
Dünən, 17:00

Məhərrəmlik məclisindən sonra qohumlarını döyən qardaşlardan biri amnistiyaya düşdü

Kriminal
Dünən, 16:00

Sosial şəbəkələrdə nalayiq ifadələr işlədən cənublular həbs olunub

Cəmiyyət
Dünən, 15:06

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Siyasət
Dünən, 14:05

İrandan daha 21 nəfər Azərbaycana təxliyə edilib

Cəmiyyət
Dünən, 13:03

Lənkəranlı məktəblilərdən minalara qarşı yeni ideya

Cəmiyyət
Dünən, 12:02

4 yaşlı uşaq su quyusuna düşüb öldü

Kriminal
Dünən, 11:00

Evlənmək istəmədiyi üçün bıçaqladı, avtomobillə vurdu

Cəmiyyət
Dünən, 10:00

Vətən müharibəsi şəhidimizin ad günüdür

Cəmiyyət
13 mart 2026, 16:00

Elçin Hüseynov bu görüntülərə görə həbs edilə bilər? - AÇIQLAMA

Mədəniyyət
13 mart 2026, 15:18

Kənd məktəbinin 3 şagirdi finalda: İkisi bacıdır

İqtisadiyyat
13 mart 2026, 14:09

Lənkaranda işçi axtarılır – 1500 AZN-dək maaş

Siyasət
13 mart 2026, 13:03

Vasif Qafarov: "Lerikdəki həmin binaların istismar müddəti başa çatıb"

Kriminal
13 mart 2026, 12:02

Sevgilisinin bacısından rədd cavabı aldı, nənəsini isə BIÇAQLADI

Kriminal
13 mart 2026, 11:01

Biləsuvarda 16 kq narkotik vasitə aşkarlandı

Siyasət
13 mart 2026, 10:00

Lənkəran Şəhər İcra Hakimiyyətində 44 nəfər işdən çıxarıldı

İqtisadiyyat
13 mart 2026, 09:01

Azərbaycan neftinin qiyməti 105 dolları keçib

Cəmiyyət
12 mart 2026, 17:52

Ağadadaş Ağayev qızının xəstəliyindən danışdı

Siyasət
12 mart 2026, 16:02

Rusiyadan İrana göndərilən təyyarə Lənkəran aeroportuna enib

Siyasət
12 mart 2026, 15:07

Məşğulluq xidmətlərində də süni intellektin tətbiqi planlaşdırılır

Cəmiyyət
12 mart 2026, 14:01

Bu gecə ehtimal edilən üçüncü Qədr gecəsidir

Siyasət
12 mart 2026, 13:02

Uşağa döyərək tərbiyə verən valideyn və müəllimlər CƏRİMƏLƏNƏCƏK?

Mədəniyyət
12 mart 2026, 11:51

"Ad günü şamları" tammetraj sənədli filminin xüsusi nümayişləri bitdi

Cəmiyyət
12 mart 2026, 11:01

Lənkərannlı şəhidimizin ad günüdür

Siyasət
12 mart 2026, 09:18

Daxili Qoşunların yaranmasından 34 il ötür

Oxşar xəbərlər