Yeni tibbi cihaz, açılan şöbə, ilk dəfə aparılan əməliyyat — rayon xəstəxanaları haqqında xəbərlərdə belə məlumatlara tez-tez rast gəlirik. Amma xəstə üçün əsas məsələ başqadır: lazım olan həkimin qəbuluna düşə bildimi, müayinəni nə qədər gözlədi, ondan qaydalarda nəzərdə tutulmayan pul istənildimi?
Cenublu.az bu icmalda rəsmi məlumatları və yayımlanan şikayətləri bir araya gətirərək cənub sakinlərinin tibbi yardım alarkən hansı hüquqlara malik olduğunu izah edir.
Cənub sakinlərinə "artıq müalicə üçün Bakıya getməyə ehtiyac yoxdur" demək tez olardı. Rayon xəstəxanalarının imkanları genişlənir. Lakin ayrı-ayrı əməliyyatlar haqqında xəbərlər adi bir xəstənin həmin xidməti nə qədər rahat ala bildiyini göstərmir.
Həkim qəbulunun və müayinələrin təşkili ilə bağlı şikayətlər də var. Məsələn, 2026-cı il yanvarın 12-də yayımlanan yazıda Masallıdan olan bir müəllimin şikayəti yer alıb. Onun sözlərinə görə, bir neçə analiz vermək üçün səhər tezdən günortayadək acqarına rayon mərkəzi xəstəxanasının müxtəlif kabinetlərini gəzib.
Bu, konkret bir xəstənin şikayətidir, bütün xəstəxananın fəaliyyəti barədə aparılmış yoxlamanın nəticəsi deyil. Amma belə hallar göstərir ki, yeni xidmətlər haqqında xəbərlər xəstələrin gündəlik çətinlikləri ilə bağlı sualları aradan qaldırmır.
TƏBİB-in öz yoxlamaları zamanı da nöqsanlar aşkarlanıb. Qurumun məlumatına görə, 2026-cı ilin aprelindən bir sıra tibb müəssisələrində aparılan yoxlama və araşdırmalar nəticəsində 9 əməkdaş işdən azad edilib, 31 əməkdaş barəsində intizam tədbiri görülüb. Beş araşdırmanın materialları isə hüquqi qiymət verilməsi üçün hüquq-mühafizə orqanlarına göndərilib.
Yoxlanılan müəssisələr arasında Biləsuvar və İmişli rayon mərkəzi xəstəxanaları da var. Lakin bu rəqəmlər bütün sadalanan müəssisələr üzrə ümumi nəticədir. Hər xəstəxanada ayrıca nə aşkarlandığı açıqlanmır.
Bununla yanaşı, cənubda bəzi mürəkkəb müayinə və əməliyyatların aparıldığı da təsdiqlənir. TƏBİB Lənkəranda ürək damarlarına stent qoyulduğunu və ürək əməliyyatları aparıldığını, Masallıda isə katarakta əməliyyatlarının həyata keçirildiyini bildirib. Cəlilabad Rayon Mərkəzi Xəstəxanası da 2026-cı ilin oktyabrında ayaq arteriyalarının KT-angioqrafiyası və digər kontrastlı müayinələrin aparıldığı barədə məlumat verib.
Ancaq xəstəyə daha konkret məlumat lazımdır: həmin müayinə hazırda aparılırmı, həkim nə vaxt qəbul edir, göndərişi kim verir və növbə nə vaxt çatacaq? Uğurlu əməliyyat haqqında xəbər bu suallara cavab vermir.
Tibbi yardımı gözləməyin də müəyyən edilmiş müddəti var. TƏBİB-in rəsmi izahına əsasən:
- İxtisaslı həkimin ambulator xidməti — yəni xəstəxanaya yerləşdirilmədən göstərilən yardım — göndəriş verilən gündən ən gec 14 gün ərzində göstərilməlidir.
- Cihazlarla aparılan müayinələr və laborator analizlər göndəriş verilən gündən ən gec 14 gün ərzində aparılmalıdır.
- Xəstəxanada qalmaqla aparılan planlı müalicə göndəriş verilən gündən ən gec 20 gün ərzində göstərilməlidir. Bu 20 günlük qayda eşitmə üçün koxlear implant və süni oynaq qoyulması əməliyyatlarına aid deyil.
Təcili yardım tələb olunan hallarda isə xəstəyə tibbi göstərişə uyğun olaraq dərhal yardım edilməlidir. Belə vəziyyətlərdə xəstəni adi planlı növbə ilə gözlətmək olmaz.
Müayinə gecikirsə, göndərişin verildiyi tarixi yadda saxlamaq və xidmətin konkret hansı gün göstəriləcəyini öyrənmək vacibdir. Xəstəyə sadəcə "sonra gəlin" demək onun nə vaxt və necə yardım alacağını izah etmir.
Yerli xəstəxanada lazım olan həkim yoxdursa və ya təyin edilmiş müayinəni aparmaq mümkün deyilsə, xəstəyə həmin xidməti göstərə bilən başqa tibb müəssisəsinə göndəriş verilməsi nəzərdə tutulur. Bu qayda TƏBİB-in rəsmi izahında da göstərilib.
Deməli, xəstə yalnız xidmətin niyə göstərilmədiyini deyil, sığorta ilə hansı xəstəxanaya göndərilə biləcəyini də soruşmalıdır. Lazım olan xidmət sığorta paketinə daxildirsə, xəstəyə yalnız özəl klinikaya gedib pulunu özü ödəmək variantı təklif olunmamalıdır.
Burada vacib şərt var: özəl klinikada planlı müalicəni sığorta ilə almaq üçün, adətən, göndəriş tələb olunur. Klinika da icbari tibbi sığorta sistemi ilə müqavilə əsasında işləməlidir. Xüsusi qaydaların tətbiq edildiyi hallar istisna olmaqla, xəstə göndərişsiz özəl klinikaya özü müraciət edərsə, xərci özü ödəyir. Bu pulun sonradan mütləq qaytarılacağını düşünmək olmaz.
Hər müayinənin tam pulsuz olduğunu demək də düzgün deyil. Xəstəxanaya yerləşdirilmədən aparılan MRT və KT müayinələrində xəstə sığorta paketindəki tarifin 20 faizini ödəyir. Rəsmi izaha görə, bu ödənişə əlavə dəyər vergisi — ƏDV də tətbiq olunur. Həkim göndərişi ilə həm dövlət, həm də özəl tibb müəssisələrində aparılan həmin müayinələrə bu qayda aiddir.
Pul tələb edilirsə, xəstə bunun hansı xidmət üçün və hansı əsasla istənildiyini bilməlidir. Xidmətin adını, ödənişin əsasını və tarifini soruşmaq, ödəniş sənədini almaq lazımdır. Pul istənilməsi hər dəfə qanun pozuntusu demək deyil. Qaydalarda nəzərdə tutulan əlavə ödənişlə əsassız pul tələbini fərqləndirmək vacibdir.
Yardım ala bilmirsinizsə, göndərişi, müayinə nəticələrini, ödəniş sənədlərini və xəstəxananın cavablarını saxlayın. Yazılı müraciətdə tarixləri, xəstəxananın adını, hansı xidmətə ehtiyacınız olduğunu və hansı çətinliklə üzləşdiyinizi göstərin. Məsələn, sizi qəbula yazmırlar, müayinəni təxirə salırlar, göndəriş vermirlər və ya səbəbini izah etmədən ödəniş istəyirlər.
TƏBİB-in xəstəxanalarında tibbi yardımın təşkili ilə bağlı 815 nömrəsinə müraciət etmək olar. Xidmətin sığorta ilə ödənilib-ödənilmədiyini Dövlət Tibbi Sığorta və Ekspertiza Agentliyinin 142 Çağrı Mərkəzindən soruşmaq mümkündür. Təcili vəziyyətdə isə şikayətin cavabını gözləmədən 103 nömrəsinə zəng etmək lazımdır.
Cənub rayonlarının xəstəxanalarında hansı çətinliklərlə üzləşmisiniz? Hadisənin harada və nə vaxt baş verdiyini, hansı yardımı almaq istədiyinizi və sizə nə cavab verildiyini Cenublu.az-a yazın. Tibbi sənədlərinizi və şəxsi məlumatlarınızı isə açıq şərhlərdə deyil, birbaşa redaksiyaya göndərin.