Cenublu.az-ın bugünkü müsahibi həkim-reanimatoloq Cahangir Cahangirovdur.
Müsahibəni təqdim edirik:
- Cahangir bəy, öncə özünüz haqqında məlumat verməyinizi istərdim.
- 1982-ci ildə Astara rayonunun Siyaku kəndində anadan olmuşam. 2000-ci ildə Siyaku kənd orta məktəbi bitirib, həmin il Azərbaycan Tibb Universitetin Müalicə profilaktika fakültəsinə daxil oldum. 2007-ci ildə Bakı şəhəri 1saylı Klinik Tibb Mərkəzində internaturanı bitirib, anestezioloq-reanimatoloq ixtisasını qazandım.
2009-2021-ci ildə Lənkəran Diaqnostika Mərkəzində, 2021-ci ildən Lənkəran Rayon Mərkəzi Xəstəxanasında həkim anestezioloq-reanimatoloq kimi çalışmışam. 2024-cü ildən Lənkəran Rayon Mərkəzi xəstəxanasında fəaliyyət göstərən ürək-damar cərrahiyyə şöbəsində anestezioloq-reanimatoloq kimi işləyirəm.
- Reanimatoloq olaraq bu sahəyə necə başladınız?
- Reanimasiya sahəsinə marağım tibb təhsili aldığım müddətdə, əlavə olaraq Bakı şəhəri 1 saylı Klinik tibbi mərkəzdə kiçik tibb işçisi kimi çalışdığım dövrlərdə yaranmışdır. Bu sahənin çətinliklərini və vacibliyini dərk etməyə başladım.
- Tibb təhsiliniz və reanimasiya üzrə ixtisaslaşma prosesi barədə bizə məlumat verə bilərsinizmi?
- İlk olaraq insan anatomiyası, insanın normal fiziologiyası və digər kafedralarda tədrisi zamanı insan orqanizminin necə mükəmməl çalışdığını mənimsəmək mənə çətin və maraqlı gəlirdi. Tibb təhsilinin nəzəri biliklərini öyrənməklə yanaşı, praktik vərdişlərə yiyələnmək üçün yüksək ixtisaslı həkimlərin yanında çalışırdım.
- Reanimasiya və intensiv terapiya sahəsində ən çox hansı çətinliklərlə üzləşirsiniz?
- Ən çox çətinliklərdən biri xəstənin vəziyyətinin çox sürətlə dəyişməsi və bu dəyişikliklərə əsasən vəziyyətə uyğun sürətli və düzgün qərarların verilməsidir. Bununla yanaşı komanda içində koordinasiyanın düzgün təmin edilməsi emosional cəhətdən çox çətin olur.
- Reanimasiya sahəsində ən çox tətbiq etdiyiniz müalicə metodları hansılardır?
- Reanimasiyaya müxtəlif xəstəliklərin kritik durumlarında olan xəstələr daxil olur. Bu kritik durumlara uyğun müayinə və müalicə metodları tətbiq edilir. İlk olaraq həyati vacib orqanların bərpası istiqamətində müdaxilələr icra olunur - ağciyər, ürək reanimasiyasi, defibriliasiya, endotraxeal intubasiya. Xəstənin həyati vacib orqanlarının bərpasından sonra xəstəliyinə uyğun mütəxəssis həkimlərin konsiliumu nəticəsində müvafiq müayinə və müalicə tədbirləri davam etdirilir.
- Yüksək riskli xəstələri müalicə edərkən hansı prioritetləri nəzərə alırsınız?
- Əsasən həyati təhlükəni aradan qaldırmaq istiqamətində müalicə metodları tətbiq edilir. İlk olaraq ürək-damar sisteminin və tənəffüs yollarının dəstəklənməsi, böyrək fəaliyyətinin dəyərləndirilməsi, laborator analizlərə əsasən orqanizmin su-duz mübadiləsinin, maye balansının təmin edilməsi həyata keçirilir, qan qazları və digər biokimyəvi analizlərə nəzər yetirərək uyğun müalicə metodları tətbiq edilir.
- Qəza və ya qəfil xəstəlik hallarında reanimasiya prosedurlarını necə idarə edirsiniz?
- Qəza və qəfil xəstəlik insan həyatında ola biləcək bir hadisədir. Bu hadisəni nəzərdə tutaraq reanimasiya və intensiv palatada yerləşən acil masanı kontrol edirəm, süni tənəffüs aparatının işlək vəziyyətdə olmasını yoxlayıram. Xəstə daxil olarkən ilk növbədə tənəffüs yolların keçiriciliyi və ürək-damar fəaliyyəti kontrol edilir. Hemodinamik göstəricilər yoxlanılır. Anında xəstənin vəziyyəti qiymətləndirilərək komanda şəklində müvafiq müdaxilə addımları icra olunur.
- Xəstənin və ya ailəsinin rəyini nəzərə alaraq hansı vəziyyətlərdə həyat dəstəyi müalicəsini dayandırmağı qərar verirsiniz?
- Xəstənin vəziyyəti çox ağır olduqda, həyati dəstək müalicəsinin heç bir müsbət nəticə vermədiyi, əsasən də beyin ölümü gerçəkləşdiyi halda həkimlərin və xəstənin ailə üzvlərinin iştirakı ilə müalicənin dayandırılması haqqında müəyyən fikirlər irəli sürülür. Bütün bunlara baxmayaraq həkim andıma sadiq qalaraq müalicənin sonadək davam etdirilməsini əsas tuturam.
- Gələcəkdə reanimasiya sahəsində hansı dəyişikliklərin baş verəcəyini düşünürsünüz?
- Gələcəkdə reanimasiya sahəsində texnologiyanın inkişafı ilə daha da sürətli və effektli müdaxilələr mümkün olacaq. Yeni cihazlar, texniki vasitələr, dərman preparatları xəstənin həyatinin xilas edilməsi prosesinin daha sürətli və effektli olmasına yardımçı olacaq.
Nəzrin Vahid
